Aanwinsten - april 2009: Granaatscherf

Tijdens graafwerkzaamheden in Scherpenzeel zijn nabij de Eikenlaan en de Pr. Marijkelaan granaten opgegraven uit de meidagen 1940.

De Duitse 227ste Divisie kreeg bevel van het 10e Legerkorps om onder scherpe krachtenconcentratie de Grebbestelling ten zuiden van Scherpenzeel te doorbreken en op te rukken naar Zeist. Op 12 mei 1940 wordt de grootste en meest massale aanval die het Duitse leger tot nu toe in Nederland had uitgevoerd wilden de Duitsers een bres slaan in de Grebbelinie. In totaal meer dan 17.000 militairen met 76 kanonnen met kalibers van 10,5 en 15 cm.

Deze Duitse aanval is tot staan gebracht mede door het Ned. Artillerievuur op het dorp Scherpenzeel. De Duitse aanval mislukte en liep ernstige vertraging op. Het dorp Scherpenzeel veranderde in een grote puinhoop, mede door eigen artillerievuur.

De Nederlandse Artillerie beschikte over een, het merendeel verouderde, type kanonnen zoals 6 en 7-veld.
In mei 1940 beschikte het Nederlandse leger ook nog over 157 stuks, toen al 62 jaar oude vuurmonden van 12 Lang Staal. Van dit type kanon werd door Joh. Lagerweij melding gedaan van een granaat vondst op zijn perceel aan de Hovenierslaan. Door het projectiel op te meten en te wegen weten wij nu dat het afkomstig is van Nederlands artillerievuur.

Het betreft hier een brisantgranaat afgeschoten door een stuk 12 Lang staal. Totale lengte 38 cm., diameter van 12,5 cm en een gewicht van 17 kg.(na aftrek van roest en zand, komt het gewicht overeen met de stalen brisantgranaat).
Alle gevonden en genoemde granaten zijn door de E.O.D. onschadelijk gemaakt. De foto bovenaan dit artikel is een scherf afkomstig van de onschadelijk gemaakte granaat.

Nu wat meer gegevens over Stuk 12 Lang staal:

Fabriek: Krupp, Essen (Duitsland)
Kaliber: 12,5 cm.
Materiaal: staal.
Soort munitie: -stalen ijzeren granaat van 20,5 kg.
-stalen brisantgranaat van 16,5 kg.
-stalen granaatkartets van 20,5 kg.
Gewicht: Kanonloop 1420 kg.
Vuurmond 3540 kg.
Max. dracht: Brisantgranaat 7500 m.
Granaatkartets 8300 m.
Ingevoerd bij Nederlands leger: vanaf 1878.

In verband met het grote gewicht diende voor het in stelling brengen van het kanon een houten bedding te worden aangebracht die meegevoerd werd op een speciale zgn. beddingwagen. Het stuk werd vervoerd met 4 tot 6 paarden van ‘zwaar slag’ en de bediening bestond uit een wachtmeester, een stukscommandant en 6 kanonniers.

Chris Sangers.

Bronnen:

Zie ook: